काठमाडौं । त्रिभुवन विश्वविद्यालयका विद्यार्थी कल्याण तथा खेलकुद निर्देशनालयका निर्देशक डा. दीपेन्द्र पराजुलीले संयुक्त राज्य अमेरिकाको आफ्नो शैक्षिक, वैज्ञानिक तथा व्यावसायिक भ्रमण सम्पन्न गर्नुभएको छ। भ्रमणका क्रममा उहाँले अन्तर्राष्ट्रिय वैज्ञानिक सम्मेलनमा शोधपत्र प्रस्तुत गर्नुका साथै Microscopy Society of America (MSA) सँग समझदारीपत्र (MoU) स्थापना गर्नुभएको तथा MIT, Harvard University, Northeastern University लगायतका प्रतिष्ठित शैक्षिक संस्थाहरूसँग शैक्षिक तथा अनुसन्धान सहकार्यका सम्भावनाबारे अन्तर्क्रिया गर्नुभएको छ।

डा. पराजुलीको अमेरिका भ्रमण ३१ जुलाई २०२६ मा काठमाडौं हुँदै दुबई प्रस्थान गरी त्यसपछि अमेरिकाको Chicago पुगेपछि सुरु भएको थियो। उहाँले Microscopy & Microanalysis (M&M) 2026 Conference, Milwaukee, Wisconsin मा सहभागिता जनाउँदै आफ्नो अनुसन्धानपत्र “Spectroscopic and Microscopic Investigation of Microstructure, Magnetic, and Dielectric Properties in Ni²⁺ and Cu²⁺ Substituted SrFe₁₂O₁₉ Hexaferrites” प्रस्तुत गर्नुभएको थियो। सम्मेलनमा विभिन्न देशका वैज्ञानिक, अनुसन्धानकर्ता तथा microscopy र materials science क्षेत्रका विज्ञहरूसँग अनुसन्धान तथा प्रविधिका विषयमा विचार आदान–प्रदान गर्ने अवसर प्राप्त भएको थियो।

MSA सँग समझदारीपत्र: नेपालको Electron Microscopy क्षेत्रमा अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यको पहल

भ्रमणको महत्वपूर्ण उपलब्धिका रूपमा Microscopy Society of America (MSA) सँग समझदारीपत्र (MoU) स्थापना भएको छ। उक्त सहकार्यले नेपालमा elecctron microscopy, materials characterization, वैज्ञानिक अनुसन्धान, तालिम, professional development, क्षमता अभिवृद्धि तथा academic exchange का क्षेत्रमा भविष्यमा सहकार्यका अवसर सिर्जना गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। यसबाट त्रिभुवन विश्वविद्यालयका प्राध्यापक, अनुसन्धानकर्ता तथा विद्यार्थीहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय microscopy समुदायसँग जोड्ने, वैज्ञानिक ज्ञान तथा प्रविधि आदान–प्रदान गर्ने र भविष्यमा संयुक्त अनुसन्धान तथा क्षमता विकासका कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने आधार तयार भएको डा. पराजुलीले बताउनुभएको छ।

Argonne National Laboratory मा अत्याधुनिक अनुसन्धान पूर्वाधारको अवलोकन

भ्रमणका क्रममा Illinois स्थित Argonne National Laboratory को विस्तृत भ्रमण गरी अत्याधुनिक electron microscopy facilities, Advanced Photon Source (APS) synchrotron तथा Argonne Leadership Computing Facility (ALCF) को अवलोकन गरिएको थियो। प्रत्येक प्रमुख अनुसन्धान सुविधा तथा प्रयोगशालाबारे Prof. Jianguo Wen ले विस्तृत briefing प्रदान गर्नुभएको थियो भने त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धित विद्यार्थी Hari Adhikari ले भ्रमणलाई सहजीकरण गर्नुभएको थियो। यस भ्रमणबाट advanced microscopy, synchrotron-based materials research, spectroscopy, materials characterization तथा high-performance computing मा आधारित multidisciplinary research सम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यासबारे प्रत्यक्ष जानकारी प्राप्त भएको थियो।

MIT र Harvard मा शैक्षिक तथा अनुसन्धान सहकार्यको पहल

Boston भ्रमणका क्रममा डा. पराजुलीले Massachusetts Institute of Technology (MIT) को Materials Science and Engineering क्षेत्र तथा सम्बन्धित अनुसन्धान वातावरणको अवलोकन गर्नुभएको थियो। उहाँले Prof. Frances Ross सँग भेट गरी microscopy तथा materials research का अत्याधुनिक प्रयोगशाला र अनुसन्धान गतिविधिबारे जानकारी लिनुभएको थियो। MIT को अनुसन्धान प्रणाली, laboratory infrastructure, interdisciplinary collaboration तथा विद्यार्थी–अनुसन्धानकर्ता केन्द्रित वातावरणले नेपालमा उन्नत अनुसन्धान पूर्वाधार विकासका लागि महत्वपूर्ण सिकाइ प्रदान गरेको उहाँको भनाइ छ। त्यसैगरी Harvard Universityको भ्रमणका क्रममा विश्वविद्यालयको शैक्षिक तथा अनुसन्धान वातावरणको अवलोकन गर्नुका साथै सम्बन्धित शैक्षिक क्षेत्रहरूसँग अन्तर्क्रिया तथा भविष्यमा सहकार्यका सम्भावनाबारे जानकारी आदान–प्रदान गरिएको थियो।

Northeastern University र Tufts University को भ्रमण

डा. पराजुलीले Northeastern University मा अनुसन्धान तथा शैक्षिक सुविधाहरूको अवलोकन गरी अनुसन्धानकर्ता तथा प्राध्यापकहरूसँग अन्तर्क्रिया गर्नुभएको थियो। त्यस्तै Tufts University को भ्रमणका क्रममा विश्वविद्यालयको शैक्षिक तथा अनुसन्धान वातावरणबारे जानकारी प्राप्त गर्नुभएको थियो। यी भ्रमणहरूले विश्वविद्यालय, अनुसन्धान संस्था र अन्तर्राष्ट्रिय वैज्ञानिक समुदायबीच सहकार्य, विद्यार्थी आदान–प्रदान, संयुक्त अनुसन्धान तथा capacity building को महत्वलाई थप स्पष्ट गरेको उहाँले बताउनुभयो।

New York मा निर्देशकका रूपमा Martial Arts र विद्यार्थी विकाससम्बन्धी कार्यक्रम

अमेरिका भ्रमणको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष New York मा आयोजित Martial Arts सम्बन्धी कार्यक्रममा डा. पराजुलीको सहभागिता थियो। त्रिभुवन विश्वविद्यालयको विद्यार्थी कल्याण तथा खेलकुद निर्देशनालयका निर्देशकका रूपमा उहाँले Martial Arts, विद्यार्थी अनुशासन, शारीरिक तथा मानसिक स्वास्थ्य, नेतृत्व विकास र युवा सशक्तीकरणका विषयमा आफ्नो अनुभव प्रस्तुत गर्नुभएको थियो। यसै क्रममा उहाँले Martial Arts लाई Academic Curriculum मा समावेश गर्ने सम्भावना सम्बन्धी podcast कार्यक्रममा समेत सहभागी भई आफ्ना विचार राख्नुभएको थियो। विश्वविद्यालय तहमा Martial Arts लाई केवल खेल वा शारीरिक अभ्यासका रूपमा नभई discipline, self-confidence, leadership, physical fitness, mental resilience, character development तथा student wellbeing सँग जोडेर हेर्नुपर्ने विषयमा उहाँले धारणा राख्नुभएको थियो।

कार्यक्रमले खेलकुदलाई उच्च शिक्षाको मूलधारसँग जोड्ने, विद्यार्थीको समग्र व्यक्तित्व विकास गर्ने तथा academic learning सँग extracurricular activities को प्रभावकारी एकीकरण गर्ने विषयमा अन्तर्राष्ट्रिय बहससँग जोडिने अवसर प्रदान गरेको थियो।

Nepali Diaspora र अन्तर्राष्ट्रिय सम्पर्क

New York को Jackson Heights लगायतका क्षेत्रमा नेपाली समुदायसँग समेत सम्पर्क तथा अन्तर्क्रिया भएको थियो। विदेशमा रहेका नेपाली वैज्ञानिक, अनुसन्धानकर्ता, विद्यार्थी, व्यवसायी तथा पेशाकर्मीलाई नेपालको उच्च शिक्षा, अनुसन्धान, innovation तथा राष्ट्रिय विकाससँग जोड्न सकिने सम्भावनाबारे पनि अनुभव प्राप्त भएको थियो।

भ्रमणको समग्र उपलब्धि

डा. पराजुलीका अनुसार अमेरिका भ्रमण केवल एउटा अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनमा सहभागितामा सीमित नभई वैज्ञानिक अनुसन्धान, उच्च शिक्षा, संस्थागत सहकार्य, विद्यार्थी विकास, खेलकुद, diaspora networking तथा अन्तर्राष्ट्रिय professional engagement को समग्र अनुभव बनेको छ। M&M 2026 मा शोधपत्र प्रस्तुति, MSA सँग MoU, Argonne National Laboratory को अत्याधुनिक अनुसन्धान सुविधाको अवलोकन तथा MIT, Harvard, Northeastern University र Tufts University लगायतका संस्थासँगको अन्तर्क्रियाले नेपालको अनुसन्धान तथा उच्च शिक्षालाई अन्तर्राष्ट्रिय सञ्जालसँग जोड्ने नयाँ सम्भावना सिर्जना गरेको छ।

विशेषगरी MSA सँगको MoU तथा अन्तर्राष्ट्रिय विश्वविद्यालय र अनुसन्धान संस्थाहरूसँग विकसित सम्पर्कलाई त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा microscopy, materials science, advanced characterization, संयुक्त अनुसन्धान, वैज्ञानिक तालिम तथा विद्यार्थी–अनुसन्धानकर्ता क्षमता विकासका क्षेत्रमा उपयोग गर्ने उद्देश्य रहेको डा. पराजुलीले बताउनुभएको छ।

त्यसैगरी New York मा Martial Arts सम्बन्धी कार्यक्रम तथा Academic Curriculum मा Martial Arts को सम्भावित समावेशीकरणबारे podcast सहभागिता ले विद्यार्थी कल्याण, खेलकुद र शिक्षालाई एकीकृत गर्ने त्रिभुवन विश्वविद्यालयको प्रयासलाई अन्तर्राष्ट्रिय सन्दर्भसँग जोडेको छ।

समग्रमा, भ्रमणबाट प्राप्त वैज्ञानिक ज्ञान, संस्थागत अनुभव र अन्तर्राष्ट्रिय सम्पर्कलाई त्रिभुवन विश्वविद्यालयको अनुसन्धान, अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य, विद्यार्थी कल्याण, खेलकुद तथा शैक्षिक विकासमा उपयोग गर्दै नेपालको उच्च शिक्षा र वैज्ञानिक क्षमताको विकासमा योगदान पुर्‍याउने लक्ष्य डा. पराजुलीले व्यक्त गर्नुभएको छ।

खेलकुद बिज्ञ डा. दिपेन्द्र पराजुली र बरिष्ठ कराते प्रशिक्षकहरु बिच न्युयोर्कमा भेटघाट सम्पन्न

च्याम्पियनद्वारा पराजुलीको स्वागत